Haber Ara
Canlı Yayın
Gazeteler
Genel Editör
Yazarlarımız
SOMA'DA HAVA KİRLİLİĞİ ve ASİT YAĞMURLARI
 Bekir DERİNÖZ
|
|
SOMA'DA HAVA KİRLİLİĞİ ve ASİT YAĞMURLARI |
Merhabalar. Hatırlanacağı üzere, bir önceki yazıda genel anlamda, kısaca ve basit bir şekilde hava kirliliği ve etkilerinden bahsedilmişti. Bu yazıda ise daha ziyade yerel ölçekte bu konu özet şeklinde işlenecektir. Yerel ölçekte bakıldığında özellikle şehirlerdeki hava kirliliği problemleri birbirinden oldukça farklılık göstermektedir. Bu farklılığın sebepleri ise topografya, nüfus, meteoroloji, sanayileşme seviyesi ve hızı ile sosyo-ekonomik gelişmeden oluşan bir dizi faktördür (Şüphesiz hava kirliliği ve bu sürecin yol açtığı/açacağı durumların tam olarak ortaya konulabilmesi için tüm bu faktörlerin ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde ele alınması gerekmektedir. Ancak burada amaç akademik bir çalışma ortaya koymak değildir. Gün geçtikçe gelişen ve değişen, aynı zamanda kirlenen çevreye dikkat çekilmesi, halkın bilinçlendirilmesi, çevresel faaliyetlere katılımının arttırılması, çevre bilincinin uyandırılması öncelikli hedeftir. Ancak burada yeri gelmişken belirtmek gerekir ki, tüm dünya ile birlikte ülkemizde de kutlanan ve çoğu yerde genellikle yoğun katılımın olduğu, tüm meslek gruplarının bir araya gelerek fikir alışverişinde bulundukları ve aynı sorun üzerine tartıştıkları, çözüm üretmeye çalıştıkları 5 Haziran Dünya Çevre Günü nde, bu hedef doğrultusunda adeta hayal kırıklığı yaşanılmıştır. Soma gibi hava, su ve toprak kalitesinin ya da kısaca çevre sağlığının risk altında olduğu, gerek kamu gerekse de özel kömür işletmelerinin bulunduğu, her fırsatta ve birçok ortamda kirlilikten yakınıldığı, önlemlerin alınması gerektiğinin tartışıldığı bir kömür kentinde; yapılan onca çalışmalara, harcanan emeklere, yapılan anonslara rağmen; nüfusu 70 binden fazla olan bir kentte üçüncüsünün düzenlendiği ve zorunlu olarak gelen öğrenciler sayılmazsa sadece protokol üyelerinin katıldığı bir Dünya Çevre Günü gerçekten çok düşündürücü ve anlamlı. Ve bu konuda hiçbir mazeret geçerli değil, olmamalı. Bakalım önümüzdeki günlerde düzenlenecek olan konserlere kaç kişi katılacak...Hep birlikte göreceğiz). Ayrıca, şehir nüfusundaki büyüme ile hava kirliliğine maruz kalan populasyonun artması, bu problemi daha ciddi hale getirmektedir. Sanayileşme ile büyük hız kazanan hava kirlenmesi özellikle de büyük kentlerin çevresinde yoğunlaşmaktadır. Çünkü büyük kentler ve onların çevresinde yoğunlaşan üretim ve tüketim faaliyetleriyle, atık maddeler hızla çoğalmakta; egzoz gazları, trafik tıkanıklıkları ve gürültü her geçen gün hayatın kalitesini hızla düşürmektedir.
Soma gibi orta büyüklükte ve gelişmekte olan birçok şehirde hava kirliliğine yol açan unsurlar ya doğrudan fabrika bacalarından, egzoz gazlarından havaya karışmakta ya da havadaki diğer gazlarla birleşerek havanın kirlenmesine yol açmaktadır. Ayrıca sanayi işletmelerinden çıkan baca gazları da havadaki oksijen ve su buharı ile birleşerek, bir dizi kimyasal reaksiyon meydana getirmekte ve bunun sonucunda asit yağmurları oluşmaktadır. Soma da da bunun etkileri görülmektedir. Özellikle Soma gibi madene dayalı ve termik santral bulunan yerleşim yerlerinde, termik santrallerin bacalarından çıkan dumanların içinde bol miktarda kükürtdioksit ve azot oksit gibi gazlar bulunmaktadır. Bunlar atmosferdeki nem ile birleşince yakıcı asitlere (sülfürik asit, nitrik asit vb. asitler) dönüşmekte; kar, yağmur ve sis gibi yağışlarla da yeryüzüne inmektedir. Bunun sonucunda çevreye oldukça zararlı asit yağmurları meydana gelmektedir.
Asit yağmurları özellikle şehrin civarındaki tarım yapılan alanlarda toprağın yavaş yavaş asitleşmesine yol açmakta, ağaçların ve bitkilerin topraktan beslenmesine engel olmakta, bitki topluluklarının, örneğin geniş ormanların toprak üstü kısımlarında yakıcı zararlar oluşturduğu gibi, toprakların yapısını da bozmakta, toprak içindeki bitki köklerinin hastalanmasına ve toprağa can veren mikroorganizmaların ölmesine neden olmakta, ayrıca çeşitli yollardan sulara karışarak, sulardaki canlıların hayatını da olumsuz yönde etkilemektedir. Bunun yanı sıra civardaki göl, nehir ve baraj gibi su kütlelerine düştüğü zaman da bunların asitlik derecesini arttırmaktadır. Balıklar sudaki asitlik değişimine çok duyarlı canlılar oldukları için, böyle sularda yaşayamamakta ve zamanla ortadan kalkmaktadır. Bunun en güzel örneği Baltık ülkelerinde görülmektedir. Baltık ülkelerindeki göller İngiltere deki ağır sanayi bölgelerinden kaynaklanan asit yağmurları ile asitleşmiş ve bu göllerdeki birçok balık türü yok olmuştur (Özdemir, 2001).
Asit yağmurları hayvanlar ve bitkiler gibi canlı varlıklara zarar vermekle kalmaz, taşınmaz kültür varlıklarını da olumsuz yönde etkiler. Asit yağmurlarına maruz kalan birçok kentte olduğu gibi Soma da da kent içi ya da kent dışındaki binalar, tarihi yapılar, heykeller, hatta bazı yerlerde kaldırım taşları dahi asit yağmurlarıyla adeta çivi çakılmış gibi delik deşik bir hal almakta, zamanla yıpranmakta ve dağılmaktadır. Ayrıca havanın gaz halinde ve hareket içinde olması rüzgarlarla kirlenmeyi şehir ölçüsünde yaygınlaştırmakta, giderek gelişen alt yapı hizmetleri ve ulaşımının kolaylaştırılması yönündeki yatırımlar kentin çevresinde yoğunlaşmalara yol açmakta, bunların sonucunda işgücü ve pazar imkanları yönünden gün geçtikçe daha uygun ve çekici hale gelen kent ve çevresinde, üretim ve tüketim faaliyetlerinde de artış meydana gelmekte ve ortaya çıkan bu yoğunluk, hava kirliliğinde de artışa neden olmaktadır.
Atmosfere bırakılan veya termik santrallerden çıkan atıkların çevre üzerinde etkileri olduğu gibi insanların üzerinde de önemli etkileri vardır. Termik santrallerin bulunduğu yerlerde özellikle yeryüzüne yakın seviyelerde oluşan ozon, insan sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir (Berkes, 2002). Ozonun aynı zamanda göz, burun ve boğazı tahriş ettiği ve baş ağrılarına neden olduğu da bilinmektedir. Azot oksitlerin bulunduğu kısa süreli bulunma solunum şikayetlerine, uzun süre bulunma ise akciğerlerde kalıcı hasarlara neden olabilmektedir. Partiküller, madde tanecikleri bronşite, anfizem ve damar hastalıklarına bağlı olarak ölümlere neden olmaktadır. Kurşun kan hücrelerinin gelişmesini ve olgunlaşmasını engellemekte, kanda ve idrarda birikerek sağlığı olumsuz yönde etkilemektedir. Karbonmonoksit (CO) in ise, kandaki hemoglobin ile birleşerek oksijen taşınmasını aksattığı bilinmektedir. Bununla birlikte kükürtdioksit (SO2) in, üst solunum yollarında keskin, boğucu ve tahriş edici etkileri vardır. Özellikle duman akciğerden alveollere kadar girerek olumsuz etki yapmaktadır. Kronik kalp hastalığı olan kişilerin hastalıklarının alevlenmesi ile kanser vakalarında artış ve erken ölümlere neden olmaktadır (Gönençgil, 2000). Hava kirliliği arttıkça daha fazla ölüm veya hastaneye başvuru gerçekleşmekte, hatta hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde insan yaşamının 1-2 yıl kadar daha kısa olduğu literatürde yer almaktadır (Manners, 1998).
Bu yazı 1301 kere okundu.
|
 |
 |
|
YORUMLAR
Boran 2009-06-27
Soma'da çevre..
Soma'mızda yaklaşık 25-30 yıl öncesi,çevremiz konusunda Sayın Mustafa Topçu ve çevre sağlığı komisyonunca,belediyenin de katgılarıyla bazı çalışmalar yapılmıştı.Üniversite öğretim üyelerince konferans verilmiş,afiş ve anket çalışmaları ile duyurular yapılmıştı.Halkın katılımıyla bir miting yapılması önerisi ise gerçekleştirilememişti.Yine anımsıyorum,anketteki sorulardan biri şöyleydi:Soma'da hava kirliliği var mıdır,yok mudur,bilmiyorum,idi.Sendika ve kuruluşların katgıları çok azdı.Çevre sorunlarının,ekonomik -politik bütünlüğü pek kurulamamıştı.Nereden, nereye gelindi..Şimdi,konuya değgin yazılarıyla bilim insanları,gazetemizde yazılarını sunuyor.Ha birde şu ilginçti.Bergama Ovacık'da madende sendika kurabilenler,o günkü yöneticileri ile birlikte basında çıkmıştı:Ekmeğimiz için burdayız,diyordu.Kirlenen çevre,köylülerin ekmeyi,suyu toprağı ne oluyordu acaba?Hoşça kalın,sevgiyle kalın.
özgül 2009-06-26
haklısınız
haklısınız gerçekten. toplum olarak çok rahat bi milletiz. soma için söylemiyorum ama genelde beş para etmez biri gelir herkes koştura koştura gider, bilim adamlarımız gelir kimse yoktur ortada.sonra da basarız şikayeti.ŞİKAYET ETMEYE HAKKIMIZ YOK ÖYLEYSE!!!!
|
|
SON YAZILARI
|
|
DİKKAT! İLKBAHAR MEVSİMİNDEYİZ…
BU BAHAR HİÇ FİDAN DİKTİNİZ Mİ (2)
BU BAHAR HİÇ FİDAN DİKTİNİZ Mİ… (1)
DAHA AZ NAYLON TORBA, DAHA SAĞLIKLI DÜNYA…(4)
DAHA AZ NAYLON TORBA, DAHA SAĞLIKLI DÜNYA…(3)
DAHA AZ NAYLON TORBA, DAHA SAĞLIKLI DÜNYA…(2)
DAHA AZ NAYLON TORBA, DAHA SAĞLIKLI DÜNYA…(1)
SOBALAR FELAKETİMİZ OLMASIN!!!
TERMİK YA DA NÜKLEER ENERJİ
HER ENGELLİ İÇİN BİR SANDALYE, HER SANDALYE İÇİN BİN KAPAK…
|
|
Gazetemizle Canlı Görüş
