|
Soma ilçemizin Tarhala Köyü oyunlarındandır. Erkekler bir tarafta, kadınlar öte yanda kendi âlemlerindedirler. Koyun yatırma âdetine de sahne olan bu kurban bayramı, orada bilhassa genç kız ve delikanlıların umut günüdür. Bir ara delikanlılar genç kızlara elli metre kadar yaklaşınca onlar da oyun hazırlamaya giderler. Erkekler dümbelekler çalarak oynarken kızlar seyirci kalır. Sonra, kızlar Ayak Oyunu na geçerler.
On beşlik kızlar ve daha büyükleri, meydanın ortasına gelip bir halka kurarlar. Zeybek kıyafetine giren bir kız on kadar kız kılıklarıyla yan yana durur. Bu kızlar, erkekleri temsilen bellerine birer çubuk parçası sokarlar. Karşı taraftakilerden biri de kocakarı kıyafetine girerek, kızların yanında yer alır. Delikanlılar, kızlara on metreye kadar yaklaşırlar. O gün, kızlar çok serbesttir. Çünkü bu gün "bekâr kızların talih günü"dür.
Erkekleri temsil eden taraf ellerini kaldırıp ayaklarını çağırdıkları türküye uydurarak karşılarındaki kızlar grubuna doğru oynaya oynaya yürürler. Birlikte ve tempoyla şık şıkır çağırdıkları türkü şudur:
Var anam, gel anam/ İşte nişanlımı getirdim/ İşte yüzüğümü getirdim/ Ölmeden gel anam
Kızları temsil eden grup cevap veriyor:
Sizin nişana tasma derler/ Sizin yüzüğe halka derler/ Al kelam ile dünür/ Gel kelam ile dünür
Oyun böylece karşılıklı manilerle devam ederken cümlesinin (hepsinin, tamamının) nakaratı olarak "Al kelam ile dünür" söylenir. Karşılıklı olarak onar onar gidip gelişlerde çok nazlı ve pek şirin edalarla oynar, sekmelerle karışlaşırlar.
Türkünün geri kalan sözleri karşılıklı olarak şöyledir (Daima bir taraf iki mısrayı nakaratıyla birlikte söyledikten sonra, karşı taraf da nakaratıyla birlikte dört mısra söyler. Tekrar birinciler aynı ölçüde sözlere devam ederler):
Delikanlıları Temsil Eden Grup;
- İşte küpemi getirdim, İşte altınımı getirdim
- İşte incimi getirdim, İşte fistan getirdim
- İşte fotin getirdim, İşte çorap getirdim
- İşte ferace getirdim, İşte üç etek getirdim
- İşte libade getirdim, Bıçakcık olsa, bıçakcık olsa, Belinde dursa, belimde dursa
- Benim oğlum küstü gitti, Alakçasına şaştı gitti.
Kızları Temsil Eden Grup;
- Sizin küpeye boncuk derler, Sizin altına eşek nalı derler
- Sizin inciye boncuk derler, Sizin fistana çuval derler
- Sizin potine çarık derler, Sizin çoraba tutaç derler
- Sizin feraceye kepenek derler, Ona bizde bulaşık bezi derler
- Sizin libadeye hasır derler, Kısacık (altın dizisi) olsa, koynumda dursa, Tekecik (tepelik) olsa, başımda dursa
- Ben kızımı Şam a veririm, Dam dan ırak yere veririm, Yine size vermem.
Bu türküden sonra usulü dairesinde oynaya oynaya halka haline gelerek otururlar. Kocakarıya yaklaşan zeybek kadın, üç defa köpek gibi havlayıp güç hal ile oturur. Deminki sözleri hatırlar, sinirlenir ve nihayet der ki
- Allah ın emriyle, koca bıçağın demiriyle bize kızı verin.
Oğlan tarafı bellerindeki değnek parçalarını pala gibi çekerek ayağa kalkar. Kızlar ise:
- Oğlanları görelim, diyerek yumuşarlar.
Oğlanları temsil edenler, dizilirler. Kızlar da onların karşılarında sıra olurlar. Kızlar ile oğlanlar birbirlerini muayene ederler. Bu sırada asıl delikanlılar on adım kenarda kızları seyretmektedirler.
Oğlanları temsil edenlerden birkaçı kızlara hücum ederek birkaçının başörtülerini çekerler. Saçlarından tutup hep taraflarını açarlar. Artık namahremlik (kaç-göç) kalmamıştır. Ev haliyle kalan kızı az sonra güya kaçırırlar. Diğerleri el çırpar:
- Aldık kızı! Aldık kızı! Oyun bitti!
Bu oyundan maksat, delikanlıların evvelce tasarlayıp kızlara bildirdikleri kızı açık saçık görebilmesidir. Tabiatıyla, oyundaki kızlar, hep iyi giyimli süslü püslüdürler. Görülmüş ve sesi duyulmuştur artık. Altınları bile göze çarpmıştır. Bir hafta içinde ailesinden istenilmesi mecburidir. Aksi takdirde, gelecek yılın "koyun yatırması"nı bekleyecektir.
Evlendikleri takdirde, kadın her zaman kocasına; "Sen beni Koyun Yatırma da göre göre bile bile aldın. Şimdi niye beğenmiyorsun?" diyebilecektir. Bu türden sitemlere hakkı olabilecektir.
Ana babadan önce söz kesilmenin bir nevi mukaddimesi (girişi) durumundaki bu sahne köy kuruldu kurulalı her yıl tekrarlanırmış. Oyunun bitmesinden sonraki bir safhası da, kızı oğlanların, oğlanı da kızların taliplere övmeleri şeklinde tecelli edip, caymamalarını sağlamaya çalışmak olurmuş. Oyunun bitiminde kız ile oğlan arasında kaşla göz arası işaretleme dahi cereyan edebildiği unutulmasın.
Bu hoş gün, karanlık çökünceye kadar sürerek, saatlerce çobansız kalan koyunlar nihayet genç sahiplerini bularak aralarında sürü olup ağıllarına dönerler. Oyun, muhtelif (çeşitli) talipler adına el altından tekrarlanmıştır.
Bir sonra ki haftada aynı köşede buluşmak üzere saygı ve sevgilerimi sunuyor, sağlıcakla kalın diyorum.
Bu yazı 752 kere okundu.
|