Türkiye de maden sahalarının yanında bulunan yerleşim yerlerinde ki belediyelerin bu maden sahalarını mücavir sahaları içine almaları durumunda Maden ve Belediye Kanunu nun ilgili maddelerine göre her sene belirli oranda maden işletmelerinden para aldıklarını halkımızın çoğu bilmektedir. Türkiye nin muhtelif yerlerinde bulunan maden sahalarına yanında bulunan belediyelerin çoğu bu nimetten yararlanmaktadırlar.
Her nimetin bir külfeti vardır misali, civarında maden bulunan yerleşim yerlerinde bu madenlerin faaliyete girmesinden sonra aşırı nüfus artışı olduğu aşikâr olup, belediyelerin hizmeti tam anlamıyla yapamama durumda oldukları da gözlenmiştir. İşte bu belediyelerin bu çıkmaz durumdan kurtarmak için 1923 Anayasası ile beraber hem Belediyeler hem de Maden Kanunu na bu madde konmuştur. İşi iyi kavrayan ve maden işletmelerine yakın olan belediyeler maden payını kanunun çıktığı tarihten itibaren almaya başlamışlar ve almaya da devam etmektedirler. Soma Belediyesi ise bu maden payını benim belediye başkanlığı yaptığım dönem içinde olan 1997 yılından itibaren almaya başlamıştır. O günden bugüne kadar maden payını belediyemiz devamlı olarak almaktadır. Yıllar önce Soma da bulunan maden işletmelerini belediye tarafından mücavir saha içine alınıp maden payı alınsaydı, şu anda Soma nın aşağı yukarı tüm sorunları bitmiş olurdu. Gerçi daha önce görev yapmış belediye başkanlarımız da bu konunun üzerinde hassasiyetle durmuşlarsa da fakat hayata geçirememişlerdir.
2004 yılına gelinceye kadar belediyemiz maden payını başta E.L.İ. ve özel sektör maden işletmelerinden yüksek oranda almış olup, maden kanununda bu madde üzerinde değişiklik yapılmasıyla belediyemiz aldığı maden payı tutarı çok aşağılara düşmüştür. Örneğin 1999 yılında belediyemizin aldığı maden payı tutarı 1 trilyon 700 milyon lira iken 2009 yılında bu tutar 240 milyon civarındadır. Maden Kanunu nun 2004 yılında yapılan bu değişiklik belediyelere yarar sağlamamış tam tersine gelen maden payı tutarının düşmesine neden olmuştur.
Bu neden böyle olmuştur, açıklamakta yarar vardır. 1923 yılından 2004 yılına kadar yürürlükte olan Maden Kanunu nda ki maden payı ile ilgili madde de şöyle denmektedir. ?Belediyeler mücavir saha içerisine aldıkları maden işletmelerinin o sene ki brüt karından % 2 pay alır?. Ancak özel sektör maden işletmeleri her nedense belediyelere maden payı vermemek için o sene için devamlı zarar göstermelerinden dolayı, 2004 yılında bu maddede görünürde belediye lehine değişiklik yapılmış ancak gerçekte belediyelerin almış olduğu maden payı oranı oldukça düşük seviyelere çekilmiştir. 2004 yılında değişikliğe uğrayan maden kanununda ki maden payı ile ilgili ne demektedir. Madde 81 ?Maden işletmelerinin belediye sınırları içinde ve mücavir alanlar içinde olması durumunda, üretilen madenin ocak başı satış tutarının % 0,2 si belediye payı olarak ruhsat sahibi tarafından haziran ayı sonuna kadar ilgili belediyeye ödenir?. Kısacası 2004 yılına kadar o yıl ki bütçenin % 10 una yakın maden payı alan Soma Belediyesi, değişiklik yapıldıktan sonra aldığı maden payı o yıl ki bütçenin % 1 ne düşmüştür.
Yapılacak olan nedir? Bana göre belediyelerin imar veya mücavir sahaları içinde kalan maden işletmelerinin (Devlet veya özel sektör olsun) o yıl ki ürettikleri tüvanan kömürün % 1 i kadar belediyelere maden payı vermeleri en uygun olacaktır. Yaptığım hesaplara göre bu sistem uygulanması durumunda Soma Belediyesi nin kasasına her yıl 15 trilyondan fazla para girecektir. Bu da Soma Belediyesi nin yapacağı hizmetlerin artmasına sebebiyet verecektir. Bunu kim ve nasıl yapacaktır. Burada en önemli görev Soma Belediye Başkanımız Sayın Hasan Ergene ye düşmektedir. Belediyeye hayli getir getirecek bu kanun maddesinin değiştirilmesi şu anda önemli borcu bulunan Soma Belediyesi ni hayli rahatlatacaktır. 2004 yılında tek başına iktidar olan süre gelen kanun maddesini değiştiren ve yine 2007 yılı seçimlerinde tek başına iktidar olan AKP ye mensup belediye başkanı olan Sayın Ergene nin belediyenin lehine olacak bu durum için Ankara ya yatak atması, gereğinde tabir yerindeyse AKP Manisa milletvekillerinin köpeğini uyutmaması en önemli unsurdur. Bu konu ile ilgili bu konuya vakıf emekli bir maden mühendisi olarak başkanımızın tarafımdan destek istemesi durumunda ve Soma nın menfaatleri açısından her türlü yardımı yapacağımı buradan belirtirim.
Bir sonra ki yazımda bir başka konuya değinip, buluşmak dileğiyle saygılarımı sunuyorum.
Bu yazı 1510 kere okundu.
|
Gazetemizle Canlı Görüş
