Son bir iki asırdır devletlerarası yapılan savaşların ardında madenlerin yattığını hepimiz bilmekteyiz. ABD?nin Irak?ı işgali bunun en basit göstergesidir. 21. yüzyıla girdiğimiz bu günlerde çağın en önemli madenlerinden biri olan petrolün yerini artık bor madeninin alacağından şüphe yoktur. Bugün itibarıyla dünya rezervinin % 72 sine sahip olan ülkemizin önemi bundan dolayı gün geçtikçe artmaktadır. Bir maden mühendisi olarak bor madenini sizlere az da olsa tanıtıp, borun öneminden bahsetmeye çalışacağım.
BOR madeni ilk bakışta beyaz bir kayayı andırmaktadır. Çok sert ve ısıya dayanıklı, doğada serbest bir element olarak değil, tuz şeklinde bulunmaktadır. Ülkemizde bulunan bor?un kalitesi de diğerlerine oranla daha yüksektir. Toprağın 40 metre altında bulunan borun işlenmesi de, diğer elementlerle az karıştığı için kolaydır. Bor, periyodik sistemin üçüncü grubunun başında yer alan bir elementtir. Bu gurubun diğer üyeleri metal olmasına karşın Bor ametal bir maden olarak sayılmaktadır.
Ancak, diğer elementlere olan yüksek kimyasal ilgisi nedeniyle doğada serbest halde bulunmayan bor?un meydana getirdiği minerallerin, çok eski tarihlerden beri tanındığı ve kullanıldığı bilinmektedir. En yaygın bor bileşikleri; borik asit ve bor?un sodyum, kalsiyum ve magnezyum ile meydana getirdiği bileşiklerdir.
Bor mineralleri, sanayide sayısız denilecek kadar çok çeşitli işlerde kullanılmaktadır. Bor minerallerinden elde edilen boraks ve asit borik; özellikle nükleer alanda, jet ve roket yakıtı, sabun, deterjan, lehim, fotoğrafçılık, tekstil boyaları, cam elyafı ve kâğıt sanayinde kullanılmaktadır. Bor mineralleri, dünyanın sayılı bir kaç ülkesinde bulunur. Bunlar içinde yedekleriyle en zengin ülke, Türkiye?dir. Ancak üretimin ve ihracatın sınırlı olması nedeniyle bu maden, yurt ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır.
Ülkemizde başlıca bor yatakları; Kütahya, Eskişehir ve Balıkesir?dedir. Bor minerallerini işletmek için Bandırma ve Eskişehir Kırka?da tesisler kurulmuştur.
Bor mineralleri ve bileşikleri çeşitli endüstri dallarında çok farklı malzeme ve ürünlerin üretiminde kullanılmaktadır.
Bor ve ürünlerinin kullanım alanlarını aşağıdaki gruplarda toplamak mümkündür:
Cam Sanayi: Borosilikat Camları, İzolazyon Cam Elyafı, Tekstil Cam Elyafı, Optik Lifler, Cam Seramikleri, Şişe ve Diğer Düz Camlar
Seramik Sanayi: Emaye, Sır, Sırça, Porselen Boyaları
Nükleer Sanayi: Reaktör Kontrol Çubukları, Nükleer Kazalarda Güvenlik Amaçlı ve Nükleer Atık Depolayıcı olarak, Uzay ve Havacılık Sanayi: Sürtünmeye-Aşınmaya ve Isıya Dayanıklı Malzemeler, Roket Yakıtı katkı malzemeleri
Askeri & Zırhlı Araçlar: Zırh Plakalar, kompozit malzemeler.
Elektronik-Elektrik ve Bilgisayar Sanayinde: Bilgisayarların Mikro chiplerinde, CD-Sürücülerinde, Bilgisayar Ağlarında; Isıya-Aşınmaya Dayanıklı Fiber Optik Kablolar, Yarı İletkenler, Vakum Tüpler, Dialetrik Malzemeler, Elektrik Kondansatörleri, Gecikmeli Sigortalar.
İletişim Araçlarında: Cep Telefonları, Modemler, Televizyonlar.
İnşaat-Çimento Sektöründe: Mukavemet Artırıcı ve İzolasyon Amaçlı olarak
Metalurji: Paslanmaz ve Alaşımlı Çelik, Sürtünmeye-Aşınmaya Karşı Dayanıklı Malzemeler, Metalurjik Flaks, Refrakterler, Briket Malzemeleri, Lehimleme, Döküm Malzemelerinde Katkı Maddesi olarak, Kesiciler, Aşındırıcılar
Enerji Sektörü: Hidrojen taşıyıcı, Güneş Enerjisinin Depolanması, Güneş Pillerinde Koruyucu olarak,
Otomobil Sanayi: Hava Yastıklarında, Hidroliklerde, Plastik Aksamda, Yağlarda ve Metal Aksamlarda, Isı ve Ses Yalıtımı Sağlamak Amacıyla, Antifrizler
Tekstil Sektörü: Isıya Dayanıklı Kumaşlar, Yanmayı Geciktirici ve Önleyici Selülozik Malzemeler, İzolasyon Malzemeleri, Tekstil Boyaları Deri Renklendiricileri, Suni İpek Parlatma Malzemeleri,
İlaç ve Kozmetik Sanayi: Dezenfekte Ediciler, Antiseptikler, Diş Macunları,
Tıp: Osteoporoz Tedavilerinde, Alerjik Hastalıklarda, Psikiyatride, Kemik Gelişiminde ve Artiritte, Menopoz Tedavisinde, Beyin Kanserlerinin Tedavisinde
Kimya Sanayi: Bazı Kimyasalların İndirgenmesi, Elektrolitik İşlemler, Flotasyon İlaçları, Banyo Çözeltileri, Katalistler, Atık Temizleme Amaçlı olarak, Petrol Boyaları, Yanmayan ve Erimeyen Boyalar, Tekstil Boyaları
Temizleme ve Beyazlatma Sanayi: Toz Deterjanlar, Toz Beyazlatıcılar, Parlatıcılar
Tarım Sektörü: Gübreler, Böcek-Bitki Öldürücüler,
Kâğıt Sanayi: Beyazlatıcı Olarak
Koruyucu: Ahşap Malzemeler ve Ağaçlarda Koruyucu olarak, Boya ve Vernik Kurutucularında
Mıknatıslar, Fotoğrafçılık, Kompozit Malzemeler, Spor Malzemeleri, Manyetik Cihazlar, Mumyalama:
Gelecek hafta da bor madeni ile ilgili yazıma devam edeceğim. Saygı ve sevgilerimi sunuyorum.
Bu yazı 1012 kere okundu.
|
Gazetemizle Canlı Görüş
