Asırlık çınardan yukarı kıvrılıp kaç kere çıkmışımdır Darkale yokuşunu. Çocuklarımla, dışarıdan gelen konuklarla, fotoğrafçı arkadaşlarla... Şimdi de on beş bisikletli ile...
 Asılıyoruz pedallara. Yokuş çetin. “El mi yaman bey mi yaman?” diye diye çıkıyoruz. Şimdi yukardayız. Dar bir yol.(Darkale’nin ana caddesi mi desem?) Bir yanda omuz omuza vermiş evler, bir yanda uçurum. Az önce heybeti ile çalım satan çınarlar şimdi saksıdaki çiçek gibi.  
Dar sokaklar gölgeli. Bazı yapılar yıkıldı yıkılacak. İster istemez tedirgin oluyoruz. Muhtar Mustafa Güven’in yanına varıyoruz. Şimdi “Okuma Odası”nın önündeyiz. Okuma odası sözcüğü içimi ısıtıyor. Derken arkadaşlardan birini kırmıyor Muhtar. Rafları, kitapları, masaları hayal ederek kapıdan giriyoruz. Küçük bir giriş, bir lavabo, bir oda, bir pencere, bir soba... Meğer burası Cuma günleri kadınların okuma yaptıkları bir yermiş.
 Erdal Ağabey, Muhtar Mustafa Güven’e dönerek: “Eski camiyi ne zaman gelsem gezemedim, açabilir misiniz?” diyor. Muhtar heyecanlı, çalışkan. Kapıp geliyor pamuk ipliğine bağlı kocaman anahtarı. Birkaç merdiven çıkarak ilerliyoruz. Çimenli bir cami avlusu, dal budak salmış birkaç ağaç... 
Ahşap, gıcırtılı bir kapıdan giriyoruz camiye. Şimdi içerdeyiz. Halılar üst üste yığılmış, duvarlar eğilmiş, ahşap direkler bükülmüş, rutubet kokusu havada asılı kalmış. “Her şey insanla güzel.” dizesi geliyor aklıma. Rutubetli yalnızlık ürkütüyor beni. 
   Aktarılan bilgiler, çekilen fotoğraflar, kutsal bir mekânda olmanın ölçülülüğü içindeki şakalaşmalar... Arkadaşımız mihrabın birkaç basamağını tedirginlikle çıkıp fotoğraf çekiliyor. Avluya çıkarken hemen sol tarafta bir teneşir, iki de tabut görüyoruz. Muhtar, eski tabutu göstererek “Epey eskimişti, bu yüzden yeniledik.” diyor. Ferudun Beyin eli tabutları çekmeye varmasa da teneşire bir flaş patlatıyor. İçinden “Dünyanın bu gidişini ancak teneşir paklar.” deyip demediğini çok merak ediyorum.
   Teneşir, tabut, rutubet, nemli halı harmanı, terk edilmenin hüznü, karanlık yoldan çıkılan minare... Tüm bunları ardımızda bırakarak ilerliyoruz. Geniş bir düzlük bulunca yine fotoğraf molası... Defterimi çıkarıp birkaç not alıyorum. Ziya Beye karşıdaki mezarlığı gösteriyorum. Yeşillikler mezar taşlarından baskın. Gözlerimizi kısmadan göremiyoruz. Neden sonra birkaç mezar taşı görünüyor. İşte o zaman düşünüyorum: Şehirlerde dirisiyle bile doyunca görüşemeyecek bir koşuşturmanın içindeki insanların; mezarlıklarını şehrin dışına yapmalarına şaşmamak gerek.  Buradaki eski hayatın yavaşlığını düşünüyorum sonra. Kim bilir kaç zaman evlerinin camlarından bakarak karşı yakadaki mezarlarda yatan yakınlarına ağladılar. Dolunay ortalığı metal grisine boyarken, sabah ışıkları vadiyi doldururken, yağmur yağarken, güneş tüllerini vadiden aşağı savururken, ağaçlar çiçeklenirken, kış gelip de doğa kefenini giyerken...
   “Gidelim.” diyor arkadaşlar. “Daha okula uğrayacağız.”
   Darkale sokaklarında ilerliyoruz. İlk hedefimiz köy okulu. Sokağımız, bir evin altından geçiyor. Buraya ilk kez gelenler şaşırıyor içinden sokak geçen bu evlere. Benim dikkatimse saçağa bir kırlangıç yuvası gibi tutuşturulmuş küçük yapıda. Öylece kalıyorum. “Bu ne ki?” diyerek iyice yaklaşıyorum. Bir matematik denklemini çözmenin mutluluğu var içimde. “Bu bir kümes!” Darkale’de bir nelere şaşıyor insan!
    Yürüyoruz. Yokuş, iniş; iniş yokuş derken okul kapısına varıyoruz. İncecik bir tel tutuyor okul kapısını. Aralayıp giriyoruz bahçeye. Burada da aynı ıssızlık. Öğrencilerden eser yok. Bahçe duvarı iki yerinden göçmüş. Karşıdan görünen orman kapatıyor şimdi o boşluğu. Bahçeyi otlar bürümüş, merdivenler yosunlu.
Öylece yürüyüp merdivenlere çöküyoruz. Yorgunuz. Yaşımızı unutmuş gibiyiz. Sanki bu okulun öğrencileriyiz. Birazdan zil çalacak, bisikletlerimizi duvara yaslayıp sınıflara gireceğiz.
    Arkamı dönüyorum. Okul duvarları harita. Ben tam da yarım bir adanın önünde oturmuşum. Neredeyse inanacağım duvardaki bu haritaya. Kalkıp kendi köyümü arayacağım. Ama yok. Haritada iki pencere, bir kapı ne arasın!
Birkaç basamak çıkıp pencerelere uzanıyorum. Camlar puslu, içerisi belirsiz, gözlerim miyop. Ellerimi siper edip iyice yaklaşıyorum. Siyah zemin üzerine yaldızlı 5/A yazısını görüyorum. Bir de kapalı bir kapı. Hayalimde o kapıyı aralıyorum. İçerde bir tahta, köşesinde bir tarih.....1935.... Tahtanın ortasında ‘Konuşanlar”
“Acaba” diyorum “O zamanın çocukları ne konuşurdu öğretmen gelene kadar? Neye gülerlerdi, neye ağlarlardı, birbirlerini nasıl kızdırırlardı, teneffüste ne oynarlardı, öğretmenleri nasıldı?”
   Derken fotoğraf molası... Erdal Ağabey az ilerideki ağacın altına çökmüş. Sonbahar yapraklarını, sıvaları dökülmüş duvarları, yosunlu merdivenlere çökmüş “çocukları” ve bisikletlerimizi aynı karede buluşturuyor. Flaş patlıyor. Zaman bir daha donuyor Darkale Okulunun bahçesinde.   (Devam Edecek...)