Bir hatayı gizlemek ve başkalarını yanıltmak amacıyla gerçeğe uygun olmayan bir girişimde bulunmaktır. Yalan sözle olabildiği gibi, susma biçiminde ve yazıyla da olabilir. Yalan söyleme bir uyum ve davranış bozukluğudur. Çocuklarda 6-7 yaşlarına kadar görülen abartılı söylemler ve hayallerle ilgili ifadeler gerçeğin tam olarak çarpıtılması anlamına gelen yalanla karıştırılmamalıdır. Çocuklar 6-7 yaş dönemine kadar hayali arkadaşlarıyla aralarında geçen diyaloglardan söz edebilir veya izledikleri bir olayı kendi algıladıkları biçimde süsleyerek veya biraz abartarak anlatabilirler. Çoçuğun bu tip davranışları bir uyum davranış bozukluğu olan yalanla karıştırılmamalıdır.
Çocuklar hiç bir sebep yokken yalana başvurmazlar. Hiç bir çocuk doğuştan yalana eğilimli değildir. Çocukları mutlaka yalan söylemeye iten ailesel, çevresel veya toplumsal bir faktör vardır. (el yazısıyla ve koyu olarak yazılacak). 98Aile içinde veya çevrede çok sık yalan söyleniyor olması çocuğun yalan söyleme davranışını taklit etmesine ve yalan söyleyen kişileri model almasına neden olur. Çocuklarda bir uyum ve davranış bozukluğu olarak görülen yalan söyleme davranışının altında yatan sebepler aşağıdaki gibi özetlenebilir;
1.Sevgi ve şefkat eksikliği
2.İlgi eksikliği
3.Değersizlik ve onaylanma gereksinimi
4.Aileden takdir görememe ve yetersiz ödüllendirilme
5.Aşırı takdir ve aşırı ödüllendirilme
6.Aşırı cezalandırıcı tutumlar
7.Kıyaslamacı tutumlar
8.Küçümseyici ve aşağılayıcı tutumlar
9.Korku ve kaygılar
Aileler çocuklarına karşı baskıcı, aşırı disiplinli, cezalandırıcı tutumlardan kaçınarak, çocuklarının eksik yönlerinden ziyade olumlu yönlerini de ön plana çıkararak ve çocuklarını korkutan, kaygılandıran durumlar konusunda daha bilinçli davranarak çocuklarını yalan söyleme davranışından uzak tutabilirler.
Çocukları yalan söyleyen ailelerin bu davranışı nedeniyle çocuklarını cezalandırmaları en hatalı tutumlardan biridir.Böyle davranan bir aile çocuğunu daha çok yalana ve yeni davranış bozukluklarına iter. Bunun yerine, aile çocuğun neden yalan söylediğini araştırmalı ve bu sebepleri çocukla birlikte ortadan kaldırmaya çalışmalıdır. Bazı durumlarda sorun çok ilerlemiş, bu nedenle çözümsüzmüş gibi görünebilir. Böyle bir durumda aile bir psikologdan yardım almaktan çekinmemelidir. Bir uzman yardımıyla bu davranışın altında yatan nedenler tespit edilerek ortadan kaldırılmalı ve çocuğa daha sağlıklı davranışlar kazandırılmalıdır.
Çocukların yalan söyleme davranışını önlemek için neler yapilmalı?
Çocuğun duygusal ihtiyaçlarının karşılanması gerekir. Sevme ve sevilme ihtiyacının en temel duygusal ihtiyaç olduğunun farkında olma, çocuğunuzu sevdiğinizi ifade etme ve çocuğa sevildiğini hissettirme önemlidir,
İlgi beklentisi içinde olan çocukların yalan söyleyebileceğini kabul etmek gerekir,
Çocuğun yaşamını şekillendirmede önemli rol oynayan ve ona model olan anne-baba(ebeveyn), öğretmen ve eğitimcilerin çocukla kurdukları iletişimde dürüst olmaları ve iletişimde yaşanacak problemleri açık iletişim kurarak çözmeleri,
Kendi yaşamımızdan örneklerle sürekli öğüt verme yerine duygularını anlamaya yönelik empati kurma,
-Çocuğun duygu ve düşüncelerini aktarabileceği, uygun ortamlar oluşturma,
-Çocuğun yaratıcılığını sergilemesine izin verme, düşüncelerine saygı duyma,
-Çocuk ve ergenlerin istenilmeyen davranışlarına dikkat çekme ve bu davranışları cezalandırma yerine, olumlu davranışları ödüllendirme ve pekiştirme,
-Olumsuz davranışlar gözlendiğinde bu davranışları yapıcı şekilde düzeltme,
-Çocuk ve ergenlerden kapasitelerinin üstünde davranış beklememe, onların sınırlarını ve kapasitelerini bilme, Başaramayacakları şeyleri onlardan istememe
-Akranları ile karşılaştırmama, çocuğun başarı ve başarısızlığını çocuğun kendi yetenekleri içinde ve süreç içindeki gelişmeleri dikkate alarak değerlendirme
-Çocukların ilgi ve yetenekleri doğrultusunda onları destekleme
-Yalanları pekiştirmekten ve ödüllendirmekten kaçınma
-Çocuğun arkadaş seçiminde ona yardımcı olma
Bu yazı 1808 kere okundu.
|
Gazetemizle Canlı Görüş
