|
Travmatîk bir olay "herhangi bir kişi için aşın derecede örseleyici veya başa çıkması zor olan kişinin varlığını tehdit eden hatta öleceğini düşündürebilen normal yaşamın dışındaki herhangi bir olay" olarak tanımlanır. Şiddetli bir deprem travmatik olayın tipik bir örneğidir ve depremi yaşayan herkes bu olayın ne kadar korkutucu olduğu hakkında bir fikir sahibidir. Çocuklar açısından bakıldığında normal zamanlarda da trafik kazası geçirmek herhangi bir kazaya tanık olmak tacize uğramak bir yakının ölümünü görmek yaralanmak veya yaşamı tehdit eden başka bir olaya maruz kalmak travmatik olaylar olarak nitelendirilebilir.
Doğal afetler kaza ölüm gibi travmatik olayların ardından çocuklarda yaygın olarak görülen iki grup tepki vardır.
Bunlardan birincisi doğrudan doğruya travmaya maruz kalmaktan kaynaklanır ve çocukların kendilerini tehlikede hissetmeleri dramatik olaylara tanık olmaları gibi yaşantılar içerir. Bu tip yaşantılar travma tepkileri dediğimiz tepkileri ortaya çıkarırlar. Tamamen normal kabul edilmekle birlikte bu tepkiler bireyler için çok şiddetli ve korkutucu olabilirler. Yetişkinler gibi çocuklar da travma tepkileri gösterebilirler. Bu tepkiler travma sonrasında koşulların düzelmesine bağlı olarak zamanla azalır ancak bazı kişiler uzun bir süre bu tepkileri vermeye devam edebilirler.
İkinci grup tepkiler ise travma sırasında ve sonrasında oluşan anne-baba diğer aile üyeleri arkadaş ve yakınların kaybedilmesiyle ve ev ailenin malvarlığı gibi diğer kayıplarla bağlantılıdır. Kayıplarla sonuçlanan travmatik yaşantıdan sonra şiddetli üzüntü tepkileri hissetmek normaldir bazı çocuklarda bu tepkiler epeyce uzun sürebilir ve hatta depresif tipte bazı tepkilere de yol açabilir. Aşağıda bu tepkiler daha ayrıntılı bir şekilde tanımlanmıştır.
Travma Sonrası Stres Tepkileri
1.İstenmeden akla gelen düşünce ya da görüntüler
Bu düşünce ve görüntüler kişinin hatırlamayı isteyip istememesinden bağımsız olarak travma sırasında olup bitenler hakkında aklına gelen anılardan oluşur. Genellikle akla travmatik olayların en acı ve sıkıntı verici bölümleri gelir. Hatta kişiler herşey yeniden oluyormuş gibi travmatik olayı yeniden yaşarlar ve yaşanan herşeyi görüyor gibi olduklarını ifade edebilirler. Bazı kişiler kafalarında sanki bir kamera varmış ve filmi geriye sarmış gibi hissettiklerini ve travmatik olayın görüntülerinin yanı sıra ses ve koku da duyduklarını hatta hareketleri hissettiklerini belirtebilirler (örneğin zemin sallanıyor gibi hissederler ). Yukarıda sözü edilen bu travma tepkileri çok korkutucu olabilirler ancak travmatik olaylardan sonra bunları hissetmek tamamen normaldir.
2. Kaçınma tepkileri
Kaçınma tepkisi kişinin travmatik olayla ilgili olan düşünceler duygular
etkinlikler ve mekanlardan kaçınmasına işaret etmektedir Kişi açısından olup bitenler o kadar acı vericidir ki; kişi kendisine travmayı hatırlatabilecek herşeyden uzak durarak adeta olup biteni tümüyle unutmaya çalışmaktadır. Travmatik olaylara maruz kalan pek çok kişide istenmeden akla gelen anılar ortaya çıkar. Bunlar çok acı verici olduğu için kişi bu anılardan ve bunların aklına gelmesine yol açan herşeyden kaçınmaya çalışır. Bu durum yaşamla ilgili kendini başkalarından uzak hissetmeye duygusal küntlüğe veya duyguların sınırlanmasına ve olumsuz bir gelecek beklentisine yol açabilir.
Bu yazı 208 kere okundu.
|