|
Yukarıdaki bölümde özetlenen üç büyük kategori aynı olmakla birlikte TSS tepkileri çocuklarda yetişkinlerde olduğundan biraz daha farklı biçimde ortaya çıkabilir. Ayrıca farklı yaş ve farklı gelişim dönemlerindeki çocuklar farklı travma tepkileri gösterebilirler.
Bebekler ve yeni yürümeye başlayan çocuklarda TSS tepkileri (doğum-üç yaş arası)
a) Kolay şaşırma kaygılı görünme.
b) Yatak ıslatma konuşma problemleri gibi gerileme davranışları.
c) Ana-babaya yapışma ve onlardan ayrılmama.
d) Uyku sorunları ve kabuslar.
e) Çevreyle ilişkilerde tutukluk ve ürkeklik.
f) Kontrol edilemeyen saldırganlık.
g) Travmayla ilgili tekrarlanan oyunlar
Bebekler ve yeni yürümeye başlayan çocuklarla neler yapılabilir?
a) Bebeklerle yumuşak bir sesle konuşun onları okşayın sevin ve sırtlarına Hafif hafif vurun.
b) Düzenli bir beslenme ve uyku programı uygulamaya çalışın.
c) Çevredeki işitsel ve görsel uyaranları azaltın.
d) Sizin yatağınızda yatmasına izin verin.
e) Yürümesine yerlerde yuvarlanmasına ve oyun oynamasına fırsat verin.
Okul öncesi çocuklarda TSS tepkileri (4-6 yaş)
a) Yatak ıslatma parmak emme ani heyecanlanma ana-babaya yapışma
b) Tik uyku sorunları.
c) Kaçınma davranışı ve içe kapanma.
d) Genel bir kaygı hali hayvanlardan ve yabancılardan korkma.
e) Tekrarlanan oyun ve ritueller (belirli davranışları saplantılı bir şekilde tekrarlama)
f) Kendi hayal ettikleri şeylerle (örneğin kendilerine ait saldırgan fantazilerle) ve gerçek olanları karıştırma. Bu yaş grubundaki çocuklar kötü olayların kendi kötü düşüncelerinden kaynaklandığını düşünüp üzülebilirler. Bu tip bir hayalci düşünce zihinsel bulanıklık utanç kaygı ve dünyayla ilgili yanlış yorumlar yapmaya yol açabilir.
Okul öncesi çocuklarla neler yapılabilir?
a) Rahatlatmaya ve güven vermeye çalışın sık sık sevip okşayın.
b) Uyumadan önce yanma gidin başını okşayın varsa ılık bir süt verin veya ninni söyleyin.
c) Bir süre için sizinle birlikte yatmasına izin verin. Oyun hamuruyla
d) Oynama çizme ve boyama yoluyla duygularını ifade etmelerine fırsat verin.
Okul çağındaki çocuklarda TSS tepkileri (7-12 yaş arası)
a) Okul öncesi dönemdeki davranışlara gerileme; bu durum akranları tarafından reddedilmeye yol açabilir ve yeni gelişmeye başlayan yeterlik ve özerklik duygularının ortaya çıkmasını engelleyebilir.
b) Okula gitmek istememe ve okul başarısının düşmesi
c) Tekrarlanan oyunlar saldırganlık gevezelik
d) Erkek çocuklarda özellikle silahlara savaş oyunlarına vb. ye ilgi gösterme.
e) Kabuslar uyku sorunları ayrılık kaygısı ve doğal olaylardan (yağmur ve rüzgar gibi) korkma
f) Dikkat ve konuşma sorunları isyankar davranışlar vücutta ağrılar
Okul çağındaki çocuklarla neler yapılabilir?
a) Duygularını ifade etmelerine yardım edin sabırlı ilgili ve esnek davranın.
b) Oyun oynamalarını teşvik edin merak ettikleri şeyleri açıklayın.
c) Dikkatleri kolayca dağıtabileceğinden okulda ve evde fazla çalışmalarını beklemeyin.
d) Basit ve yapılandırılmış görevler verin ufak sorumluluklar almalarına fırsat tanıyın.
e) İlerde olabilecek başka travmatik olaylardan kendisini nasıl koruyacağını anlatın.
Ergenlerde TSS tepkileri (13-18 yaş arası)
a) Dünya ve kendi gelecekleri hakkında olumsuz tutumlar.
b) Kendi korkulan ve travmaya verdikleri tepkilerle ilgili endişe; özellikle kendilerini suçlu ve çaresiz hissetme gibi tepkilerinin anormal olup olmadığını merak etme.
c) Risk-alma veya duygularını davranışlarla dışa vurma davranışları (örneğin okuldan kaçma rastgele cinsel birliktelik madde kullanımı).
d) İştah ve uyku sorunları günlük etkinliklere karşı ilgi kaybı okul sorunları.
e) Travmatik yaşantıdan sonra almak zorunda kaldıkları sorumluluklar nedeniyle yetişkinliğe erken girme.
f) Ana-babalarla çatışma ve tartışmaların artması.
Bu yazı 243 kere okundu.
|